Gökdelenler kentin ısısını 10 derece yukarı çekiyor

Türkiye son yılların en sıcak mevsimlerinden birini yaşıyor. Afrika'dan gelen sıcak hava dalgasının etkisini en çok hisseden yerler ise dikey yapılaşma ve gökdelen yoğunlaşmasının hakim olduğu metropoller oluyor. Uzmanlar, özellikle gökdelen ve dikey yapılaşma sisteminin var olan sıcaklığı 10 derece daha yukarıda hissedilebilir hale getirdiğine dikkat çekiyor.

Meteorolojiden sıcaklık uyarısı
Son haftada yaşanan sıcaklık düşüşünün ardından yeni haftaya da yüksek derece ile giren Türkiye için 30 derece ortalama için uyarılar yapılmaya devam ediliyor. Hissedilen sıcaklık konusunda, özellikle metropollerin ciddi handikaplar yaşadığına değinen uzmanlar, dikey yapılaşma ve gökdelen yoğunlaşmasının sıcaklıkların ciddi boyutlarda hissedilmesine yol açtığına dikkat çekiyor. Konuyla ilgili bir değerlendirme yapan Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Meteoroloji Mühendisleri Odası Başkanı Ahmet Köse, metropollerde ısı yoğunluğunun yükseldiğine dikkat çekerek ''Yüksek yapılardaki cam kaplamalar güneş ışıklarını yansıtıyor ve çevredeki ısı atışını olumsuz yönde etkiliyor...'' dedi. 

Isı 38 derece, hissedilen ısı 48 derece
Köse, metropollerde hava ısısının 38 derece olduğu dönemlerde hissedilen sıcaklığın nemle birlikte 48 derecelere vardığını ve kentleşmenin tesiriyle hissedilen ısının çok daha yüksek düzeylere ulaştığını vurgulayarak benzer bir sapmanın kış ayları için de geçerli olduğuna dikkat çekti. Kış aylarında kırsala kar yağdığını buna karşın kent merkezlerine karın düşmediğini hatırlatarak: ''Yanlış yapılaşma, kentin üstündeki karın yağmura dönüşümüne yol açıyor...'' dedi

Yüksek binalar rüzgarın yönü hesaplanarak inşa edilmeli
Açıklamasında yüksek binaların iklim ve doğa olayları üzerinde yapay etkilerde bulunduğunun altını da çizen Köse: ''Yüksek binaların rüzgarın yönü hesaplanarak inşa edilmesi büyük önem taşıyor. Şayet kentin rüzgar koridorlarını engellerseniz bu tip sıkıntılarla karşılaşmanız doğaldır...'' ifadelerini kullandı.  

İstanbul ısı adası tehdidiyle karşı karşıya
Diğer taraftan dikey binalar ve özellikle gökdelenlerin kentleri maruz bıraktığı ısı adası tehdidi de uzmanların dikkat çektiği bir diğer olgu olarak gözüküyor. Akademisyen Prof. Dr. Orhan Şen, gökdelen sayısındaki fazlalaşmaların yaz aylarında sıcaklıkların çok daha ciddi biçimde hissedilmesine yol açacağını hatırlatarak, ''ısı adası tehdidini'' oluşturan diğer unsurların başında ise asfalt yollar ve yeşilin yok edilmesini içeren kent politikaları olduğunu söyledi.  Bu tip lokasyonlarda sıcaklıkların 3 derece daha yükseldiğini, daha fazla yeşil alan olması halinde ısının İstanbul'da daha az hissedileceğine dikkat çeken Prof. Şen: ''Gökdelen alanlarındaki sıcaklıklar diğer yerlere kıyasla 2-3 derece daha yüksek...'' dedi.

Kente hakim rüzgarların yönünü kesen yapılaşma
İnşaat Mühendisleri Odası İstanbul Şubesi eski Başkanı Cemal Gökçe de 2015 yılında yaptığı açıklamada kentin kuzey kesimlerinde başlanan çok katlı bina AVM inşaatları politikasının İstanbul'un hakim rüzgarlarının yönünü kestiğini söylemişti. Gökçe, bu inşaat politikasının kentte ısı adalarının oluşumuna yol açtığını ve bu durumun da yalnızca ısı adalarının oluşumuna değil, kenti bekleyen doğal tehlikelere karşı da güçsüz hale getirdiğine dikkat çekti.

Yapılaşma toprağın su geçirimliliğini düşürüyor
Mimar Eyüp Muhçu da, betonlaşmanın kentin ısısının artışına yol açtığını ve toprağın su geçirimliliğinin yapılaşma ile birlikte ortadan kalktığını vurgulayarak, kentin ısısındaki artışa doğrudan bir etkiyle karşı karşı kaldığımızı söyledi. Muhçu, binalarda kullanılan enerjinin ve binaların ısısının dışa vurumuna dikkat çekerek ''Söz konusu binaların bu tip etkileri, güneş, hava ve suyun toprakla buluşamamasına yol açıyor. Gökdelenlerdeki cam cephe artışı da ısınma üzerinde negatif etki yapıyor...'' ifadelerini kullanmıştı

5 soruda kentsel ısı adası nedir?

Soru 1- Kentsel ısı adası terimini ilk kez kim kullandı?

Yanıt 1 : Kentsel ısı adası terimi ilk kez 1810 yılında Luke Howard tarafından kullanıldı.

Soru 2: Kentsel ısı adası nedir?

Yanıt 2: ''Kentsel ısı adası'' terimi literatürde, insan faaliyetleri ve yapılaşmaları nedeniyle kırsal alanlara ve yapılaşma öncesi dönemlere kıyasla oluşan bölgesel ve lokal ısı yoğunlaşma alanları olarak tanımlanıyor. Isı adası, çoğunlukla yapılaşmaların yoğun biçimde uygulandığı metropol alanlarında gözlemleniyor

Soru 3: Isı adalarının doğrudan yaşama etkisi ne oluyor?

Yanıt 3: Isı adaları, çevredeki az yoğun bölgelerle arasındaki sıcaklık farkı açısından 5 derecelik sapma yaratabiliyor. Isı adalarının yoğun olduğu bölgelerdeki en belirgin durum, sıcaklık farklarının özellikle geceleri belirgin hale gelmesi ve rüzgarın zayıf olduğu anlarda hissedilmesi...

Soru 4: Isı adaları neden kaynaklanıyor?

Yanıt 4: Kentsel ısı adaları çoğunlukla yapılaşma yoğunluğundan kaynaklanıyor. Kentsel değişimle birlikte toprak yapısındaki farklılaşma uzmanlar tarafından ilk neden olarak gösteriliyor. Bu etkide yeşil alanların azalması önemli bir rol oynarken, binalarda kullanılan ısı tutucu malzemelerin de önemli bir rol oynadığına dikkat çekiliyor. Diğer taraftan enerji kullanımı sonrasında açığa çıkan ısıya da vurgu yapan uzmanlar, nüfusun çoğalması ile kullanılan enerjinin arttığı ve bu ısının artışının hava kalitesinde düşüşe yol açtığına dikkat çekiyor. 

Soru 5: Isı adaları insan ve doğa sağlığını nasıl etkiliyor?

Yanıt 5: Kentlerdeki yapı yoğunlaşmasının insan sağlığı üzerindeki asal etkisi olarak ısı, her sene çok sayıda ölüm vakasının yaşanmasına vesile oluyor. Kentlerde yaşayanların sağlık ve refahları üzerinde doğrudan etki oluşturan kentsel ısı alanlarına ilişkin yapılan sınırlı araştırmalardan biri yalnızca Amerika Birleşik Devletleri'inde her yıl yaklaşık 1.000 kişinin aşırı sıcaklar nedeniyle yaşamını kaybettiğini gösteriyor. Yapılan araştırmalar, artan sıcaklıkları takiben, lokal insan kayıplarının oluşabileceğine de dikkat çekiyor. Diğer taraftan ısı adalarının canlı yaşamı üzerindeki etkisi üzerinde de duran uzmanlar, yüksek katlı yapılaşmaların iklim hareketleri üzerinde yapay ve denge bozucu etkiler yaratabileceğine dikkat çekiyor. Kış aylarında kar yağışını engelleyen ısı adacıkları, kimi hayvan türlerinin göç yollarındaki sapma ve rüzgar aktivitesindeki yapay bozulmalarla gelecek kuşaklara bozuk bir eko sistem mirası bırakmak gibi etkilere yol açıyor.