İstanbul'un tarihi binalarının rantla imtihanı

Fatih Belediyesi'nin tarihi yarımada içerisinde yer alan tarihi bina ve hanların turizm işletmesine dönüşebilmesine olanak tanıyan imar planı değişikliği İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından kabul edildi. Fatih Belediye Başkanı: "Amacımız çürümekte olan tarihi eserleri kurtarmak" dedi

İstanbul'un tarihi binalarının rantla imtihanı

Tarihi Yarımada silüet tartışmasıyla meşgul olurken, İstanbul Büyükşehir Belediyesi sessiz sedasız, İstanbul'un tarihi han ve binalarının turizm işletmesi olarak değerlendirilebilmesini öngören imar planı değişikliğini onayladı. Planın esas sahibi aslında Fatih Belediyesi. Konuyla ilgili bir açıklama yapan Fatih Belediye Başkanı Mustafa Demir, imar değişikliği ile amaçlarının "çürümeye ve yok olmaya yüz tutmuş" tarihi eserleri korumak olduğunu belirtiyor. Bir diğer deyişle, Başkan Demir, bu tarihi kentin tarihi değerlerinin resmi kurumlarca korunamadığını da itiraf etmiş oluyor.

İstanbul'un tarihi binalarının rantla imtihanı

Tarihi binaları korumak için: Turizm faaliyeti
Elbette Başkan Mustafa Demir'in "tarihi değerlerin korunması" yolunda özel otel ve pansiyonculuk işletmeciliğini önerdiği tarihi binaların kimilerinin geçmişi çok eskiye dayanıyor. Bu durumda da "devlet eliyle" korunması bu zamana dek mümkün olmadığı anlaşılan kimi  binaların turizm aktiviteleriyle korunması planlanıyor. Fatih Belediye Başkanı Mustafa Demir, boşaltılmış, kaderine terk edilmiş ve yok olmaya yüz tutmuş tarihi eserleri kurtarabilmek için bu kararı aldıklarını vurgulayarak:

"Bu binalarda istenilirse butik oteller açılabilir..." ifadelerini kullanıyor ve ekliyor: "Bir tarihi eser ticare değer vermezseniz onu yaşatamazsınız..."

Fatih Belediyesi'nin planı ve bu planı onaylayan İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin esas hedeflerinden birisi ise Eminönü lokasyonunun gece hayatının aktif biçimde yaşandığı bir yer haline getirilmesi. Tarih Yarımada'nın gece de yaşanır hale gelmesinin önemine dikkat çeken Demir, İstanbul'un değişik yerlerinden de geçiş imkanının olduğu ve turistlerin rahatlıkla dolaşabildiği bir yer oluşturma hedefini taşıyor. 

İstanbul'un tarihi binalarının rantla imtihanı

Plan değişikliği hangi bölgeleri kapsıyor?
Fatih Belediyesi tarafından hazırlanan projenin uygulama alanı Tarihi Yarımada olarak bilinen Eminönü ilçesi sınırlarından başlayacak. Plan değişikliği kapsamında, Süleymaniye, Samatya ve Balat gibi kimi semtlerde ev pansiyonculuğu uygulamasına izin verilmeyecek; ancak bu tarihi semtlerde de ticaret, hediyelik eşya satışı ve cafe-restaurant gibi aktivitelere izin verilecek. Bunun dışında kalan yerlerde, özellikle Eminönü'nün tarihi han ve binalarında ise turizm aktivitesi olarak, otel, pansiyon ve ev pansiyonculuğuna izin verilecek. 

Konuyla ilgili değerlendirmesinde projenin Eminönü Yeni Cami ve çevresi ile eski Postane civarı, aynı zamanda Sirkeci ve Çevresi gibi alanları kapsadığını söyleyen Fatih Belediye Başkanı Mustafa Demir, bu bölgelerdeki tarihi noktaların otel ve butik otel haline getirilebileceğini söyledi. 

İtirazlar ve olasılıklar
İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından onaylanan plan, diğer taraftan sorunsuz bir özellik taşımıyor. İBB tarafından görüşülen raporda şu aykırılıklara dikkat çekilmiş, ancak onay sürecinde dikkate alınmamıştı:

  • Ev pansiyonculuğu kontrol edilebilir turizm niteliğinde değildir. Bu aktivite zamanla konut dokusunun kaybolmasına nedne olmaktadır
  • Uygulama Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğine aykırıdır.
  • Uygulama, Türkiye'nin altına imza attığı UNESCO mevzuatı açısından da olumsuzlar taşımaktadır. 
  • Kentin sosyal yapısı ve kimliğini bozucu, tarihi ve mimari kimliği yıpratıcı, ticari alan bütünlüğünü bozucu bir nitelik arzetmektedir.