Mimarlık ve Sürrealizm aynı kitapta

Nur Altınyıldız Artun'un editörlüğünde hazırlanan yayın, bir yandan Bernard Tschumi ve Frederick Kiesler gibi mimar-kuramcıların metinlerini bir araya getirirken; diğer yandan sürrealizmin öncü sanatçı ve edebiyatçıları Dali, Eluard, Tzara ve Aragon'a söz veriyor.

“Sürrealizm”i daha çok edebiyat, resim ve sinema gibi alanlarda öne çıkan bir akım olarak tanıyoruz, peki “sürrealist mimarlık” diye bir akımdan söz edilebilir mi? Modern zamanların rasyonel ve işlevselci mimari bakışının karşısına şiirsel bir duruşla dikilen; kentle, mekân tasarımıyla, yitirilen “ev”in yeniden bulunmasıyla ilgilenen sürrealistler bu bakış açılarıyla aslında mimari bir arayış içerisine de girmiş olmuyorlar mı? İletişim Yayınları'nın Sanat Hayat dizisinin yeni kitabı Sürrealizm / Mimarlık aslında tam da bu soruları ve onların cevaplarını arıyor. Nur Altınyıldız Artun’un hazırladığı sürrealizmle mimarlık arasındaki ilişkiyi araştıran bu makale seçkisi ufkunuzu açacak.

Sürrealizm rüya âleminden ve bilinçdışından beslenen; aklın hükmünü sarsan; arzuyu egemen kılan bir yeni gerçeklik yaratma peşindeydi. Önce edebiyatta belirdi, sonra “bulunmuş nesneler”, resim, fotoğraf ve heykeli kapsadı. Her ne kadar sürrealist bir mimarlıktan söz edilemeyeceği yaygın bir kanı olsa da, sürrealistler kentle ve mekânla hep haşır neşir oldular. Mimariyi öteki sanatlarla kaynaştıran mekânlar hayal ettiler. Modernist mimarlığın katı rasyonelliğine ve işlevselciliğine karşı şiirselliği, rastlantıyı, arzuyu, mitleri, kökenleri öne çıkaran bir mimarlığı konu edindiler. Hem metafor olarak hem de düz anlamda yitirilen “ev”i aradılar. Bu derleme, sürrealizm ile mimarlık ve modernlik ilişkisini değerlendiren incelemelerle başlıyor. Sürrealistlerin hayatındaki ve yazınındaki Paris’in izini süren makalelerle devam ediyor. Ardından Paris’te ve New York’ta düzenlenen kimi sürrealizm sergilerinin mekânları ile Kiesler’in tasarımlarını ele alan yazılar geliyor. Bataille, Éluard, Aragon, Tzara, Dalí, Arp, Matta ve Kiesler’in mimarlık üzerine kısa metinleri derlemenin son bölümünü oluşturuyor.


SÜRREALİZM / MİMARLIK – Mekân Sanatı
Derleyen: Nur Altınyıldız Artun
İletişim Yayınları, 528 sayfa