Sulukule için ‘tarihi’ iptal kararı

Sulukule Yenileme Alanı Avan Projesi 4. İdare Mahkemesi’nin oybirliği ile aldığı kararla iptal edildi. Mahkeme kararı temyize açık ancak, projenin durdurulması ve yıkımı da gündemde

14 Haziran 2012

Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB), Şehir Plancıları Odası ile Roman Kültürünü Geliştirme ve Dayanışma Derneği'nin açtığı İstanbul 4. İdare Mahkemesi'nde görülen davada, Sulukule Yenileme projesiyle ilgili iptal kararı verildi.
Neslişah ve Hatice Sultan Mahalleleri (Sulukule) Yenileme Alanı ile ilgili olarak Şubat 2008 tarihinde açılan davada karar avam projelerin kamu yararına uygun olmadığı gerekçesi ile oy birliği ile alındı. Kararla ilgili basın toplantısı düzenleyen TMMOB İstanbul Büyükkent Şubesi ÇED Danışma Kurulu Sekreteri Mücella Yapıcı, şunları söyledi:
"Açtığımız dava sonucu Sulukule projesi için iptal kararı verilmiştir. Ancak, ne yazık ki bu önemli karar gecikmiş bir karar olarak hukuk tarihimize geçecek ve özellikle kent davaları için yürütmeyi durdurma kararlarının ne denli önemli olduğunun altı bir kez daha trajik bir biçimde çizilmiştir. Sulukule ile ilgili gerek yenileme avan projelerinin yürütmesinin durdurulması ve iptali, gerekse bu projelerin ortaya çıkmasına neden olan 5366 sayılı yasanın iptali için konunun idari yargı tarafından Anayasa Mahkemesi'ne taşınması isteği ile yargıya başvurulmuştur. Ancak yargı süreci devam ederken Sulukule'de yıkımlar başlamış, burada yaşayanlar için hiçbir sosyal ya da insani önlem alınmadan polis ve zabıta eşliğinde evler yıkılmıştır."

Yıkım kararı istenecek
2008 yılında projenin iptali için dava açtıklarını belirten Yapıcı sözlerine şöyle devam etti:
"Açtığımız davanın bilirkişi incelemesi 2009 yılında gerçekleşti. İstanbul 4. İdare Mahkemesi yürütmeyi durdurma talebimizi gerekçesiz olarak reddetti. Bu karara da itiraz ettik. Bu arada proje ihaleye çıkarıldı ve inşaat firmasına devredilerek uygulamaya konuldu. Bütün ulusal ve uluslararası, bilimsel ve toplumsal karşı çıkışlara karşın tarihi, kültürel ve arkeolojik olarak uluslararası önem taşıyan bir kent parçası içinde yaşayanlar ile birlikte yok edilerek hukuksuzluğun ve kültürel yıkımın simgesi olacak yapılar ile doldurulmuştur. Sonuç olarak Neslişah ve Hatice Sultan Mahalleleri (Sulukule) Yenileme Alanı ile ilgili olarak Şubat 2008'de açtığımız dava ile ilgili İstanbul 4. İdare Mahkemesi tarafından, avan projelerin kamu yararına uygun olmadığı gerekçesi ile oybirliği ile iptal kararı verilmiştir. 26 Nisan 2012 tarihinde alınan bu karar ancak 11 Haziran 2012'de tarafımıza tebliğ edilmiştir."
"Bu karara kadar yapılanlar hukuksuz, bu karardan sonra yapılanlar suçtur" diyen Mücella Yapıcı, konuşmanın ardından basın mensuplarının sorularını yanıtladı. Mücella Yapıcı, "Yıkım söz konusu mu?" sorusu üzerine, "Bu karar idari işlemler açısından kesindir ancak temyiz yolu açıktır. Yıkım kararı tabii ki istenecektir. Hukuka müdahale edilmezse çok haklı bir dava. Bu karar alınmak zorunda olunduğu için alınmıştır. Her türlü geciktirme girişimi yapılmıştır. Ancak o kadar haklı bir davadır ki yargı bu kararı almak zorunda kalmıştır. Bu kararın temyizden dönmesi gibi bir olasılık yoktur. Hep birlikte izleyeceğiz" yanıtını verdi.

“Oda’larda ortadan kaldırılmak isteniyor”
"Bu kararın ardından mücadeleniz nasıl devam edecek?" sorusuna Mücella Yapıcı, "Bugüne kadar mimarlar odası toplumun her kesimiyle temasını sürdürmüş ve hukuksal ve teknik destek isteklerine olumlu cevap verilmiştir. Yasalarla odaların kaynakları kesilmiş ve odalar ortadan kaldırılmak istenmektedir. Tek başına hiçbir kurumun desteksiz başarıya ulaşması mümkün değildir. Sulukule, Tarlabaşı, 3. Köprü gibi kararlar karşısında meslek odalarının da korunmaya ihtiyacı var" diye yanıt verdi.

“Sulukule’de ne yapılıyorsa derhal durdurulmalı”
Mücella Yapıcı'nın ardından söz alan TMMOB'nin avukatlarından Can Atalay, kesinleşmemiş mahkeme kararıyla ilgili konuşmayacağını belirterek, "İdare mahkemelerinin iptal kararı derhal uygulanması gerekir. Eğer uygulama için hazırlık gerekirse ancak 30 gün beklenir. Orada ne yapılıyorsa derhal durdurulması gerekir. Sadece sürülenler için değil, 100 binlerce lira karşılığında bir şeyler satılan insanlar için de yapılan bütün faaliyetin durdurulması gerekir. Bu karar İstanbul açısından bir ilk. Fener, Balat ve Tarlabaşı ile ilgili emsal olabilir. Sulukule'de her ne yapılıyorsa Sulukuleliler'in, satın alanların ve yurttaşların daha fazla zarar görmemesi için iptal edilmelidir" diye konuştu.

“Yeni kentsel dönüşümler Sulukule gibi olacaksa toplum kabul etmesin”
Toplantıya Sulukuleli Mehmet Asım Hallaç da katıldı. Hallaç, eskiden ev sahibi olduğu mahallenin yakınında artık kiracı olarak yaşadığını belirterek, "Bu karar bizim için önemli, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne (AİHM) da başvurmuştuk. Buradaki davalar devam ederken bizi kabul ettiler. Oradaki süreç devam ediyor. Bu proje nedeniyle sadece biz değil, projeden ev satın alanlar da mağdur oldular. Umarım maduriyetimiz giderilir" dedi.
Asım Hallaç, “Yeni çıkan yasayla yapılması planlanan kentsel dönüşüm, Sulukule’deki gibi yapılacaksa, topluma sesleniyorum bunu kabul etmesinler” dedi.

SULUKULE'DE 6 YILDA NE OLDU

* Sulukule; 22 Nisan 2006 tarihli Bakanlar Kurulu kararıyla 'Yenileme Alanı' ilan edildi.
* Bölge halkı, bilim insanları, hukukçular ve uluslararası kuruluşların tüm ısrarlarına karşın yenileme avan projeleri, ilgili kurulun 2 Kasım 2007 tarihli kararıyla onaylandı.
* UNESCO ICOMOS Dünya Mirası Komitesi projeyle ilgili tarihi kimliğinden, kültüründen ve tüm değerleriyle bir bütün olan yapısından soyutlayarak basit bir yenileme mantığıyla yok eden bir sosyal dışlama, kentsel ranta el koyma ve soylulaştırma tespitlerinde bulundu.
* Şubat 2008’de Mimarlar Odası İstanbul Şubesi, Sulukule ile ilgili yenileme avan projelerinin yürütmesinin durdurulması ve iptali için dava açtı.
* Yargı süreci devam ederken Mayıs 2009’da Sulukule’de yıkımlar başladı.
* İstanbul 4’üncü İdare Mahkemesi 2 Haziran 2009 günü yürütmeyi durdurma talebini gerekçesiz olarak reddetti.
* TOKİ, 2009 yılının Eylül ayında yenileme avan projeleri ile inşaat ihalesine çıktı ve 6 Ekim 2009 itibariyle Sulukule inşaat firmasına devredildi.
* 6 Mayıs 2010’da Fatih Belediye Başkanı Mustafa Demir tarafından inşaatın temeli atıldı ve inşaat başladı.
* 26 Nisan 2012'de 4. İdare Mahkemesi oybirliği ile kamu yararına uygun olmadığı gerekçesiyle Sulukule Yenileme Alanı Avan Projesi için iptal Kararı verdi.
* 11 Haziran 2012'de 4. İdare Mahkemes, TMMOB İsatanbul Büyükkent Şubesi'ne Sulukule Yenileme Alanı Avan Projesi iptal kararını tebşiğ etti.
* 26 Hairan 2021'de Sulukule Yenileme Alanı'nda yapılan yeni projedeki konutlar için kura çekimi yapılacağı açıklanmıştı. (Mahkemenin İptal Kararı nedeniyle kura çekiminin yapılıp yapılmayacağı bilinmiyor.)