TOKİ'nin Nevşehir'de bulduğu yer altı şehri

TOKİ'nin Nevşehir ilçesinde yapılan toplu konut çalışmaları sırasında bulduğu yer altı şehri heyecan yaratmıştı. Hürriyet'te yer alan habere göre bölgedeki kazı çalışmalarının ilerlemesiyle birlikte yeraltı şehrinin tüm detayları ortaya çıkmaya başladı. TOKİ yeraltı şehrinin bulunmasının ardından 90 milyon TL'lik yatırımını durdurduğunu açıklamıştı. Konuyla ilgili açıklama yapan TOKİ Başkanı M. Ergün Turan, “Burası, Anadolu tarihine yeni bir ışık tutacak tamamen yeni bir keşif. Bölge 3. derece arkeolojik sit alanı ilan edildi. Bu şehirde 7 kilometrelik tüneller uzanıyor. Bunun Nevşehir’e nasıl değer katacağının çalışması yapılıyor. Geçen yıl temizlik çalışmalarına başlandı. Bölgede tarihle ilgili bilgileri yeni baştan değerlendirecek nitelikte bilgi ve belgelere ulaşılıyor. Bu bulgular Anadolu’nun tarihine yeni değerler katacak.” ifadelerinde bulunmuştu. 

Projede görevli, Çanakkale 18 Mart Üniversitesi'nde Mühendislik Fakültesi Jeofizik Mühendisliği'nde Bölüm Başkanı olan Doç. Dr. Özcan Çakır, “O zamanda tarımla uğraşan insanların bunları tüneller vasıtasıyla şehre taşıdığını düşünüyoruz. Hatta bir tünelin Nevşehir’in altından geçip uzak mesafedeki bir su kaynağına gittiğini tahmin ediyoruz” dedi.

Gün yüzüne çıkarılan yer altı şehrinin Kaymaklı ile Derinkuyu yer altı şehrinden bin kat büyük olduğu, Damat İbrahim Paşa Külliyesi ile bağlantısı olduğu da belirtiliyor.

Nevşehir’de ortaya çıkarılan yer altı şehriyle ilgili aydınlatıcı bilgiler veren Doç. Dr. Çakır, konuyla alakalı olarak 2014 yılında  şunları söylemişti: "Konik bir yapının tepesinde kale var, bunun Selçuklulardan kalma olduğu iddia ediliyor. 4 kilometre jeofizik ölçümler yaptık. Elektrik özdirenç ve sismik tomografi çalışması yaptık. Şehir kaleyi dairesel hatlar boyunca sarıyordu. Bu hatların önemli bir kısmında yaklaşık 15 metre derinde kalenin topografyasına paralel uzanan kalenin eteklerinden başlayıp zirvesine ulaşan tüneller tespit ettik. Bizim yaptığımız çalışmanın amacı şuydu. Orada yer altı şehri var mı yok mu? Bütün detaylardan ziyade bu iddia doğru mu yanlış mı bunu tespit etmeye çalıştık. İlk tespitler yerinde olduğunu dair bulgulardır. Bunu rapor haline getirip belediyeye teslim ettik. Biz o zaman Nevşehir üniversitesiydik. Bizim belediyeyle irtibatımız kesilmedi. Ekstra çalışma gerektiğinde yapacağız. Detaylar kaba yapısıyla tünelleri çıkarmaktı.

120 metrelik yaklaşık kot farkı vardı. Böyle bir topografyada 15 metre derinden tünellerin, otomobil geçecek büyüklükte tünellerin olduğunu gördük.

Zamanında ne tür yaşam alanı olarak kullanıldı bilmiyoruz. Tarımla uğraşıp bunları tüneller vasıtasıyla şehre taşınmış olabilir. Hatta birinin Nevşehir’in altından geçip uzak bir mesafedeki bir su kaynağına gittiğini düşünüyoruz. 300 metre ölçtüm yaklaşık 1 kilometresinin şehirden geçtiğini tahmin ediyorum. Daha önceden vadiyi besleyen su kaynağı var olabilir. Su kaynağı kuyularla şehre veriliyor. Büyüklük anlamında çok büyük görünüyor. Kalenin 3’te 2’lik kısmını tüneller vasıtasıyla oymuş gibi görünüyor. Bunlar detaylı değil ön çalışmaydı.

Proje yapılacaksa ona altlık teşkil edebilir. Farklı odalar, tüneller ve bacaların yer aldığı esas yaşam alanı Nevşehir Kalesinin alt bölgesi olarak görünüyor. Buraya temiz hava giriş çıkışını sağlamak için içeriden güvenliğe alınabilen bugünkü ifadeyle belirli sayıda balkonlar inşa edildiği anlaşılıyor.”

Nevşehir Belediye Başkanı Hasan Ünver ise yer altı şehrinin Kaymaklı ve Derinkuyu' da bulunan yer altı şehrinden bin kat daha büyük olduğunu söylemişti. Ünver, "Ya bu arsayı bize devredin biz temizlik çalışmasını yapalım. İsterseniz bunu siz bakanlığa devredin, bakanlık yürütsün’ dedik. TOKİ ile bu aşamadayız, herhangi bir kuruma devretmedik. Bölgenin bitişiğinde Damat İbrahim Paşa Külliyesi var. Bu külliyenin içinden yeraltı şehrine bağlantılar tespit ettik" ifadelerini kullanmıştı.