3 soruda gayrimenkul sözleşmelerinde TL'ye dönüş düzenlemesi

Ülke sınırları içinde gayrimenkul satın alım ve kiralam girişimlerinde döviz üzerinden sözleşme imzalanması ve döviz üzerinden gerçekleştirilen sözleşmelerin Türk Lirası'na çevrilmesi hükmünü düzenleyen tebliğ Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yeni sözleşme ile birlikte tartışmalara yol açan belirsizlikler de bir nebze olsun giderilmiş oldu. Tebliğ ile ilgili kritik soruları sizler için yanıtladık...

Soru 1- Yeni tebliğ kira ve satış sözleşmelerinde hangi ilkeleri belirliyor?

Yanıt 1- Yeni tebliğ Türkiye'de yerleşik kişiler arasında yurt içinde yer alan gayrimenkullerde satış ve kiralama sözleşme bedelleri ve bu sözleşmelerden kaynaklanan diğer ödeme yükümlülüklerinin döviz cinsinden ya da dövize endeksli olarak kararlaştırılmasını bütün olarak yasaklıyor. Düzenleme aynı statüdeki kişilerin kendi aralarında yapacakları danışmanlık, aracılık ve taşımacılık dahil hizmet sözleşmelerini de, belli istisnalar dışında kapsayacak şekilde tanımlamış durumda...

Daha ayrıntılı bilgi için TL'ye dönüş sözleşmeleri tartışma yarattı konulu haberimizi inceleyebilirsiniz

Soru 2- Dövize endeksli sözleşme ve akit yasağında istisnai durumlar nedir?

Yanıt 2- T.C. ile vatandaşlık bağı bulunmayan kişilerin taraf olduğu hizmet sözleşmeleri, Türkiye'de yerleşik kişilerin yurt dışında gerçekleştirecekleri faaliyetlere ilişkin hizmet sözleşmeleri, ya da Türkiye'de yerleşik kişilerin Türkiye'de başlayan ve yurt dışında sonlanan ya da yurt dışında başlayıp Türkiye'de sonlanan hizmet sözleşmeleri bu kapsam dışında kalacak. İlgili tebliğin 12. maddesinde yer alan hükümde de: "Kamu kurum ve kuruluşları ile Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı şirketlerinin taraf olduğu gayrimenkul satış ve gayrimenkul kiralama dışında kalan sözleşmelerde, sözleşme bedelinin ve bu sözleşmelerden kaynaklanan diğer ödeme yükümlülüklerin döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştırılması mümkündür." ifadesine yer veriliyor. Yine Türki Cumhuriyeti ile vatandaşlık bağı bulunmayan ama Türkiye'de yerleşik halde bulunan kişilerin döviz cinsinden ya da dövize endeksli sözleşme imzalamaları da mümkün olacak. 

Soru 3: TL'ye dönüşte hangi kur baz alınacak?

Yanıt 3: Taraflar arasında mutabakata varılmaması durumunda  akdedilen sözleşmelerdeki döviz ya da dövize endeksli bedellerin 2.1.2018 tarihinde belirlenen gösterge niteliğindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası efektif satış kuru kullanılarak hesaplanan TL cinsinden karşılığın baz alınmasına karar verildi. Buna aynı tarihten itibaren bedellerin yeniden belirlendiği tarihe kadar geçen TÜİK TÜFE aylık değişim oranlarının esas alınarak artırılması kararı verildi. İlgili maddenin diğer paragrafında ise:

Kira artış oranları hakkında son durum bilgisi için Kira Artış Oranı konulu haberimizi inceleyebilirsiniz

"Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Kararın Geçici 8 inci maddesinin yürürlüğe girdiği tarihten önce akdedilen konut ve çatılı iş yeri kira sözleşmelerinde döviz veya dövize endeksli olarak belirlenen bedeller bu fıkranın ilk paragrafına göre iki yıllık süre için Türk parası olarak belirlenir. Ancak, Türk parası olarak belirlemenin yapıldığı kira yılının sonundan itibaren bir yıl geçerli olmak üzere; anılan paragraf uyarınca Türk parası olarak belirlenen kira bedeli, taraflarca belirlenirken mutabakata varılamazsa, belirleme tarihinden belirlemenin yapıldığı kira yılının sonuna kadar Türkiye İstatistik Kurumunun her ay için belirlediği tüketici fiyat endeksi (TÜFE) aylık değişim oranları esas alınarak artırılması yoluyla belirlenir. Bir sonraki kira yılı Türk parası cinsinden kira bedeli ise, taraflarca belirlenirken mutabakata varılamazsa, önceki kira yılında geçerli olan kira bedelinin Türkiye İstatistik Kurumunun belirlediği tüketici fiyat endeksi (TÜFE) aylık değişim oranları esas alınarak artırılması yoluyla belirlenir ve belirlenen Türk parası cinsinden kira bedeli bu fıkrada belirtilen iki yıllık sürenin sonuna kadar geçerli olur." ifadelerine yer verildi.