Arkeolojik sit alanı nedir?

Arkeolojik sit alanları 1. derece, 2. derece ve 3. derece olmak üzere 3'e ayrılıyor. Peki, arkeolojik sit alanı nedir? İşte yanıtı...

Arkeolojik sit alanı nedir? 

Tamamen doğal süreçler sonucu meydana gelmiş olan arkeolojik sit alanı, insanlığın varoluşundan günümüze kadar ulaşan eski uygarlıkların yer altındaki ve yer üstündeki her türlü yerleşmeler ve alanlardır. 

Arkeolojik sit alanları 1. derece, 2. derece ve 3. derece olmak üzere 3'e ayrılıyor. 

1. derece arkeolojik sitler; Korumaya yönelik bilimsel çalışmalar dışında olduğu gibi korunması gereken sit alanlarıdır.
2. derece arkeolojik sitler; Korunması gereken, ancak koruma ve kullanma koşulları koruma kurulları tarafından belirlenen, korumaya yönelik yapılan bilimsel çalışmalar dışında olduğu gibi korunacak sit alanları olarak tanımlanıyor.
3. derece arkeolojik sitler; Koruma ve kullanma kararları doğrultusunda yeni düzenlemelere izin verilebilecek arkeolojik alanlar ise 3.derece arkeolojik sit alanları oluyor.

Sit alanları da kendi aralarında dörde ayrılıyor. 

Doğal sit alanları

Doğal sit alanları, kendiliğinden veya insan müdahalesi ile yapılan düzenlemeler sonucu oluşmuş sit alanlarıdır.

Arkeolojik sit alanları

Arkeolojik sit alanları, tarih öncesi veya tarihsel döneme ait uygarlıklar hakkında bilgiler veren alanlardır. Bu yerlerde geçmişteki insanların yaşam biçimleri, sosyoekonomik durumları ve kullandıkları mimari yapılar hakkında ipuçlarına rastlamak mümkündür. 

Kentsel sit alanları

Kentsel sit alanları mimari, tarihsel ve estetik açıdan önemli olan alanlardır. Tarih öncesinden bugüne kadar gelen çeşitli medeniyetlerin ürünü olan bu yerler, yaşadıkları devirlerin sosyoekonomik ve mimari özelliklerini yansıtırlar

Tarihi sit alanları

Tarihi sit alanları milli ve askeri tarih açısından önemli yerleşim alanlarıdır. Buralar toplumların hafızalarında yer etmiş korunması gereken dokuları içinde barındırır.

Arkeolojik sit alanlarında yapılaşma koşulları 

Sit alanlarında yapılaşmaya verilecek izin, sit alanlarının türüne ve derecesine göre değişiyor. Arsanızın hangi sit alanı ve derecesi içerisinde yer aldığını öğrenerek, yapılaşma izin koşullarını da tespit edebilirsiniz. 

1. Derece Arkeolojik sit alanları

Korumaya yönelik bilimsel çalışmalar dışında olduğu gibi korunacak sit alanlarıdır. Bu alanlarda yapılaşmaya kesinlikle izin verilmez. Ayrıca bilimsel amaçlı kazıların dışında hiçbir kazı yapılamaz. 

2. Derece Arkeolojik sit alanları

Korunması gereken, ancak koruma ve kullanma koşulları koruma kurulları tarafından belirlenecek, korumaya yönelik bilimsel çalışmalar dışında aynen korunacak olan sit alanlarıdır ve yeni yapılaşmaya asla izin verilmez. 

3. Derece Arkeolojik Sit Alanları

Koruma kullanma kararları doğrultusunda yeni düzenlemelere izin verilebilecek arkeolojik alanlardır. 

Kentsel arkeolojik sit alanları koruma ve kullanma koşulları 

a) Bu alanlarda, arkeolojik değerlerin bilimsel yöntemlerle açığa çıkarılması, onarılması ve sergilenmesi  işlemlerinin esas alınarak sağlıklı ve kapsamlı arkeolojik envanter temeline dayalı öz gerekli bütün ölçeklerdeki planlama çalışmalarının ivedilikle yapılmasına, bu planlar onanmadan, parsel ölçeğinde uygulamaya geçilmemesine.

Planlama çalışmaları sırasında:

• Alana gelecek işlevlerin uyumuna,

• Günümüz koşullarının gerektirdiği altyapı hizmetlerinin proje aşamasında kültür katmanına zarar vermeyecek ve toprak kullanımını minimumda tutacak biçimde ele alınmasına,

• Öneri yapı gabarileri ile yapı tekniği ve malzemesinin geleneksel doku ile uyumuna,

• Mevcut ve olası arkeolojik varlıkların korunmasını ve değerlendirilmesini sağlayacak çözümler getirilmesine,

b) Bu alanlarda mevcut yıkıntı temeller üzerine, o temellerin ait olduğu  eski yapı, korunması gerekli kültür varlığı niteliği taşıyorsa, ayrıca içinde bulunduğu sitin tarihsel kimliğinin yeniden canlandırılmasında önemli bir boşluk yaratıyorsa, yapıya ait eski bilgi, resim, gravür, fotoğraf, anı belgeleri vb. dokümanlarla restitüe edilebileceği ilgili Koruma Bölge Kurulunca kabul edildikten sonra restitüsyon projesi düzenlenerek ve kurulca onaylanarak eski yapının  yeniden ihya edilebileceğine,

c) Tek yapı ölçeğindeki korunması gerekli kültür varlığı niteliği taşıyan yapı ve yapı kalıntılarının rölöve ve restorasyon projelerinin Koruma Bölge Kurulunca onanması koşulu ile onarılıp kullanılabileceğine, kentsel doku ile bütünlük sağlayan tescili bulunmayan mevcut yapıların da aynı koşullarda  hazırlanacak  projelere dayalı olarak  onarılabileceğine karar verilmiştir.