Bir yönetme biçimi olarak acele kamulaştırma

Son olarak Sur ve Silopi ilçelerine ilişkin Bakanlar Kurulu Kararı ile gündeme gelen "acele kamulaştırma" 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 27. maddesi ile düzenleniyor

Bir yönetme biçimi olarak acele kamulaştırma

"Acele kamulaştırma" AKP iktidarı döneminde sıklıkla gündemimize gelmeye başladı. Son olarak Silopi ve Sur ilçelerinde uygulamaya koyulan madde yasalarda 2942 sayılı Kamulaştırma Kanu'nun 27. maddesinde düzenlenmiş durumda. 

Acele kamulaştırma nedir?
Mülkiyet hakkının kamu yararı nedeni ile sınırlandırılması ve özel kişilerin taşınmaz üzerindeki mülkiyet hakkının gerçek bedelinin ödenmesi ile satın alınması zorunluluğunu ifade eden "kamulaştırma" tanımını içeren madde, "acele" sıfatını ise çabuklaştırma işlemini karşılamak için geliştirmiş gözüküyor. Buna göre, sürecin hızlandırılması işlemi Bakanlar Kurulu Kararı ya da kanunlarda sayılan özel durumlara uygun biçimde gerçekleşebiliyor. Yasanın 27. maddesinde ise "acele kamulaştırma" kararının "yurt savunması ihtiyacı" ya da Bakanlar Kurulu tarafından karar verilen olağanüstü hallerde geçerli olabiliyor. İdare acele kamulaştırma kapsamında taşınazın bedelini mahkemeye ödemek koşuluyla, mülkiyet hakkını elde edebiliyor. 

Türkiye'de acele kamulaştırma tarihi
 Türkiye acele kamulaştırma kavramıyla ilk kez 31 Temmuz 1956 tarihinde düzenlenen İstimlak Kanunu ile tanıştı. Bu kanunun 27 maddesi ise "acele istimlak" olarak düzenlenmişti. Kanunun geçmişi Türkiye için böylesine erken tarihe uzanmasına rağmen, Ak Parti iktidarına kadar pek de tercih edilen bir yöntem olmadı. Zira Bakanlar Kurulu'nun ilk "acele kamulaştırma" yetkisini 1978 yılında kullandığını görüyoruz. Bunu takip eden süreçte ise:

- 1978-1979 yıllarında 4 adet acele kamulaştırma
- 1980'de 6 adet kamulaştırma
- 1990'lı yıllarda 4 adet acele kamulaştırma işlemi kayıtlara geçmiş durumda.

AKP yönetimi ile acele kamulaştırma girişiminde sıçrama
Söz konusu kamulaştırmalar ise yoğun olarak enerji sektöründe gerçekleşmişti. Ak Parti iktidarı döneminde ise çoğunlukla imar faaliyetleri ve mega projeler ekseninde kullanılan bu yöntem beraberinde hukuki bir kargaşaya da neden olmuş ve çok sayıda iptal davasını ortaya çıkarmıştı. Konuyla ilgili olarak bir açıklama sunan Mimarlar Odası Ankara Şubesi Başkanı Tezcan Karakuş Candan da, 1978'den 2002 tarihine dek uygulanan acele kamulaştırma kararının yalnızca 16 olduğunu hatırlatmış ve 2002 yılından 2016 tarihine kadar uygulanan sayının ise 2.000 adede yaklaştığını vurguladı.

Acele kamulaştırma kararını bozmak mümkün
Söz konusu süreçte, özellikle kentsel dönüşüm ve mega projeler kapsamında çok sayıda kişi, kurum ve sivil toplum kuruluşu tarafından açılan itirazlara ise başta Danıştay olmak üzere olumlu yanıt verdi. Söz konusu kararlar, yalnızca "Bakanlar Kurul"na tanınan yetkinin "yerel belediyeler" gibi devredilmesi mümkün olmadığı kurumlarca gerçekleşmesinden ziyade temel insan haklarından biri olarak kabul edilen "özel mülkiyetin" korunması hususundaki uluslararası ve anayasal dayanaklardan hareket etti. Söz konusu külliyatın hareket noktası ise "acele kamulaştırma" kararına ilişkin gerekli koşulların oluşmaması; bir diğer deyişle girişimlerin "yurt savunması" ya da "kamu yararı" gibi kritik maddelerle ilişkisinin açıklanamamasından kaynaklandı. 


Yazar: Göktuğ Halis

Benzer Haberler

Acele kamulaştırma nedir?

Acele kamulaştırma nedir?

Acele kamulaştırma nasıl olağan hale geldi?

Acele kamulaştırma nasıl olağan hale geldi?

Yabancıya konut satışında altın dönem

Yabancıya konut satışında altın dönem

Türk iş dünyası Katar'ın küresel devleriyle buluşuyor

Türk iş dünyası Katar'ın küresel devleriyle buluşuyor

Kadıköy'ün merkezindeki köprü yıkılıyor

Kadıköy'ün merkezindeki köprü yıkılıyor

Çankaya Oran ihalesi 9 Kasım'da gerçekleşecek

Çankaya Oran ihalesi 9 Kasım'da gerçekleşecek

TOKİ 198 iş yeri ve 25 konut için teklifleri 25 Nisan'da alıyor

TOKİ 198 iş yeri ve 25 konut için teklifleri 25 Nisan'da alıyor

TOKİ indirim kampanyasında son gün

TOKİ indirim kampanyasında son gün

TOKİ Başkanı'ndan sosyal konut açıklaması: Bu kadar ilgi beklemiyorduk

TOKİ Başkanı'ndan sosyal konut açıklaması: Bu kadar ilgi beklemiyorduk

Çok sayıda kentte acele kamulaştırma kararı alındı

Çok sayıda kentte acele kamulaştırma kararı alındı

Mart'ta stokların yüzde 3.9'u eridi

Mart'ta stokların yüzde 3.9'u eridi

Güncel Konut Kredisi Faiz Oranlarında son durum

Güncel Konut Kredisi Faiz Oranlarında son durum

Bakan Turhan'dan Atatürk Havalimanı ve yapılaşma vurgusu

Bakan Turhan'dan Atatürk Havalimanı ve yapılaşma vurgusu

Satışlardaki kısmi iyileşmenin altında geçici faiz indirimleri var

Satışlardaki kısmi iyileşmenin altında geçici faiz indirimleri var

Balıkesir'de konut son 1 yılda yüzde 15.5 değer kazandı

Balıkesir'de konut son 1 yılda yüzde 15.5 değer kazandı

Yabancıya konut satışında 10 milyar dolar hedefi

Yabancıya konut satışında 10 milyar dolar hedefi

Yabancılar konut alırken hangi semtleri tercih ediyor?

Yabancılar konut alırken hangi semtleri tercih ediyor?

Emlak sektöründe bir ilk: İstanbul Emlak Brokerları Kulübü kuruldu

Emlak sektöründe bir ilk: İstanbul Emlak Brokerları Kulübü kuruldu

Konut satışlarında kayıp sürüyor: Mart'ta 105 bin konut satıldı

Konut satışlarında kayıp sürüyor: Mart'ta 105 bin konut satıldı

Konut Fiyat Endeksi'nde büyük kayıp

Konut Fiyat Endeksi'nde büyük kayıp

İnşaat malzemeleri ihracatında durağanlık hakim

İnşaat malzemeleri ihracatında durağanlık hakim

İnşaat cirolarında büyük kayıp

İnşaat cirolarında büyük kayıp

İstanbul Havalimanı otoparkları bundan böyle ücretli

İstanbul Havalimanı otoparkları bundan böyle ücretli

Çimento sektöründeki daralma sürüyor

Çimento sektöründeki daralma sürüyor

Kuzey Marmara Otoyolu'nda hedef 2020

Kuzey Marmara Otoyolu'nda hedef 2020

EN ÇOK OKUNANLAR