Gayrimenkul danışmanlığı sektöründe yeni dönem

Türkiye gayrimenkul sektörünün en önemli paydaşlarından "emlakçı" ve "gayrimenkul danışmanlarının" aylardır beklediği "Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik" bugünkü Resmi Gazete'de yayımlandı. Yönetmelikle 'danışmanlık' sektöründe yeni bir dönem başlamış oldu

Gayrimenkul danışmanlığı sektöründe yeni dönem

Türkiye'de konut alım satım sürecinin en önemli öğelerinden "emlakçılar" ve "gayrimenkul danışmanları"nın aylardır beklediği yasal düzenleme bugünkü Resmi Gazete'de yayımlandı. Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik başlığı altında yayımlanan düzenleme, taşınmazların alım satımı ya da kiralanması veyahut tapu işlemlerine aracılık eden 'danışman' ya da 'yönetim hizmetleri' sunan gerçek ya da tüzel kişilerin bağlı olacağı yasal esasların belirlenmesine olanak tanıdı. Reel sektör düzenlemenin danışmanlık sektöründe çok ciddi problemlere yol açacağı eleştirisinde bulundu 

Emlakçıların hizmet bedelleri 

Yayımlanan yönetmeliğin tartışmalara en çok konu olan maddesi "Hizmet Bedeli' başlığı ile Madde 20'de düzenlendi. Buna göre, alım satım işlemlerinde hizmet bedeli oranının alım satıma aracılık sözleşmesinde yer alan satış bedelinin KDV hariç yüzde 4'ünden fazla olamayacağına hükmedildi. Yine kiralama işlemlerinde de hizmet beledilinin kiralamaya aracılık sözleşmesinde yer alan kira bedelinin katma değer vergisi hariç bir aylık tuarından fazla olamayacağı belirtildi. İşletme bu hizmet bedeline 'tapu siciline tescil' ya da kiralayan ile kiracı arasındaki kira sözleşmesinin kurulmasıyla birlikte hak kazanacak. Hizmet bedeli, alıcı ve satıcı arasında, aksi yazılı olarak kararlaştırılmadığı sürece eşit biçimde paylaştırılacak. 

Emlakçının haklarını koruyan madde

Diğer taraftan taşınmazın yetkilendirme sözleşmesi süresi içinde taşınmaz gösterme belgesini düzenleyen işletmenin bertaraf edilerek doğrudan iş sahibinden satın alınması ya da kiralanması halinde de işletme hizmet bedeline hak kazanacak. 

Yeterlilik belgesi zorunluluğu

Bugünkü Resmi Gazete'de yer alan Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmeliğin İkinci Bölümü, aracılık işlemlerini yürüten kişilerin yetki ve yeterliliklerine ilişkin usülleri düzenledi. Buna göre, taşınmaz ticaretini yönlendiren tacir, esnaf ya da sanatkarların "yetki belgelerini' işletmelerin bulunduğu İl Müdürlüklerinden ve Bilgi Sistemi üzerinden edinecekleri açıklandı. 5 yıllık geçerlilik süresine sahip olacak yetki belgesi, her işletme için bir tane yeterli olmak üzere ayrı ayrı düzenlenecek ve başka bir kişi ya da kuruma devredilemeyecek. Bu belge, herkes tarafından görülebilecek bir yerde sergilenecek. 

İşletmelere hangi koşullarda yetki belgesi verilecek?

Yasanın İkinci Bölümü'nün 6'ınca maddesi ise işletmeye yetki belgesinin verilmesine ilişkin şartları belirledi. Buna göre yetki belgesi almak isteyen bir işletme meslek odasına kaydını yaptırmak, gelir veya kurumlar vergisi mükellefi olmak ve yetkili kişileri istihdam etmek gibi kriterleri yerine getirmek zorunda olacak. 

En az lise mezuniyet şartı

Girişimlerin gayrimenkul ticaretindeki faaliyetleri yürütmek amacıyla görevlendirdikleri ve yetkilendirdikleri temsile yetkili kişiler ya da şubelerde de şube müdürlerinin 18 yaşını doldurmuş, en az lise mezunu, iflas etmemiş, konkordato ilan etmemiş olması, yasada düzenlenen adli kayıtlara uygun kişi niteliği taşıması gerekecek.  Diğer taraftan yetkili kişilerden en az birinin 'sorumlu emlak danışmanı' yani 'seviye 5' olarak isimlendirilen ulusal yeterliliği dayalı mesleki yeterlilik belgesine sahip olması istenecek. Konuyla ilgili eğitimler Bakanlık, Milli Eğitim Bakanlığı, uygun görülen kamu kurumları, üniversiteler, meslek kuruluşları ya da mesleki yeterlilik belgesi vermeye yetkili kurum ve kuruluşlarca verilecek. 

Emlakçıların teknik - donanım yükümlülükleri

Yasa ile birlikte danışmanlık sektöründe faaliyet gösteren işletmelerin Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinde bağımsız bölüm niteliği olarak belirlenen en az 30 metrekarelik net alana sahip bir alana sahip olması istenecek. Birden fazla profesyonelin çalışması halinde bu ölçü her bir kişi için yüzde 20 oranında artırılacak. Çalışma alanında dosyalama işlemlerine olanak tanıyan arşiv bölümünün bulunması zorunlu hale getirilirken, yeterli teknik donanıma sahip olması istenecek. Bu teknik donanım içinde, masa, dolap, koltuk vb malzeme ile internet, telefon, faks, tarayıcı ve bilgisayar da zorunlu hale getiriliyor. 

Danışmanlar hangi hizmetleri verebilir?

Danışmanların verebilecekleri hizmetler yönetmeliğin 13'üncü maddesi ile belirlendi. Buna göre danışmanların vereceği hizmetler:

- Satım ve kiralama konusunda pazarlama faaliyeti ve aracılık
- Araştırma ve raporlama
- Satış ve kira bedelleri hakkında bilgi sunmak
- Tapu işlemleri aracılığı
- Sözleşme imzalamak. Kira bedeli ödemeleri, abonelik işlemleri takibi, taşınmazın bakım onarım ve takibi ve bu hususlarda bilgi vermek
- Taşınmazlarla ilgili danışmanlık ve yönetim hizmeti sunmak