İntifa Hakkı Nedir?

Ali Güvenç Kiraz takipçilerimiz için emlak terimlerini açıkladı. İntifa Hakkı Nedir? İntifa hakkı sahibinin hakları nelerdir? İntifa hakkı nasıl kurulur ve kaldırılır? hepsi ve daha fazlası bu yazımızda...

Avukat Ali Güvenç Kiraz, emlakwebtv.com takipçileri için "A'dan Z'ye Emlak Terimleri" programımızda emlak terimlerini açıkladı. Vatandaşların sıklıkla karşılaştığı fakat anlamını tam olarak bilemediği kelimelerin anlamlarını "A'dan Z'ye Emlak Terimleri" programımızda bulabilirsiniz.

İntifa Hakkı Nedir?

İntifa hakkı, intifa, bir taşınmazdan bir şahsın ve bir tüzel kişiliğin faydalanmasıve o taşınmazı kullanması semerelerinden faydalanması anlamına gelmektedir. İntifa hakkı olan taşınmazlarda intifa hakkı sahiplerinin mülkiyete benzer bir hakları oluşmaktadır. Çünkü, hem o taşınmazı kullanmata hemde o taşınmazın semerelerinden faydalanabilmektadirler. Örnek vermemiz gerekirse, taşınmazlarla verilen üs kullanma hakkları intifa haklarıdır. Ülkemizdeki stadyumların önemli bir çoğunluğu intifa hakkı tesis yoluyla kullanılan stadyumlardır. Büyük kulüplerimizden fenerbahçe, Galatasaray kulüplerimizin kullandıklar stadlari üs kullanım yoluyla kendilerine verilmiş haklardır. Bu stadlarda o kulüplerimiz hem stadları kullanabilmekte hemde o stadlarla ilgili gelirleri kendileri alabilmektadirler hatta o stadlarda  kiralama faliyetinde de bulunabilmektedirler. yani intifa hakkı sahibi, hem o taşınmazı kullanabilmekte, hemde kulandığı taşınmazın semerelerinden de faydanabilmektadir.

İntifa hakkı ne demek? 

İntifa hakkı bir eşya üzerinde malikinin sahip olduğu kullanma, semerelerinden yararlanma ve tüketme yetkilerinden kullanma ve yararlanma yetkilerini bir başkasına tahsis etmesi ile kurulan hak tipidir. Doğuş biçiminden de anlaşılacağı üzere iktisabı bakımından tesisen halefiyetle, cüz'i olarak kurulan bir haktır. Bunun dışında egemenlik hakları kapsamında olan intifa hakkı bir sınırlı ayni hak tipi olup; sınırlı ayni haklar içerisinde irtifak hakları sınıfında yer alır. Aynı zamanda intifa hakkı bir egemenlik hakkı olmasından ötürü mutlak haklar sınıfında yer almaktadır.

Şahısla kaim bir hak olan intifa hakkı bu sebepten dolayı devredilemez, mirasla geçmez. Gerçek kişilerde en geç kişinin ölümü ile tüzel kişilerde en geç yüz senenin dolması ile son bulur. İntifa hakkı tanıyan malik, mülkü üzerinde sahip olduğu kullanma ve yararlanma yetkilerinden mahrum kaldığı için geride kalan mülkiyete kuru mülkiyet adı da verilir. Bu düzenlemenin amacı zamanla piyasadaki bütün mülkiyetlerin kuru mülkiyet haline gelmesini önlemektir.

İntifa hakkı üç şekilde kurulabilir:

1. Kanundan doğan intifa hakkı (Ki bu şekilde doğan intifa haklarını iktisab bakımından yukarıdaki rejimden ayırmak gerekir.)
2. Sözleşmeyle kurulan intifa hakkı
3. Mahkeme kararı ile kurulan intifa hakkı

Taşınmaz eşyalarda intifa hakkı tapu kütüğüne tescil anında doğarken taşınır eşyalarda sözleşmede aksine bir hüküm yoksa sözleşme hakkın anında doğduğu kabul edilir. Taşınmazlarda tescilin terkiniyle veya o eşyanın yok olmasıyla veya hak süresinin dolmasıyla veya hak sahibinin kişiliğinin son bulması ile sona ererken taşınırlarda tescilin terkini hariç yukarıda sayılan diğer yollarla sona erer. Roma hukuku kökenli bu hakkın çoğu batı dilindeki adı latince kullanma (usus) ve yararlanma (fructus) sözcüklerinin bileşiminden türemiştir.

İntifa hakkı, başkasına ait olan bir taşınmazı kullanma hakkına deniyor. Bu hakka sahip olanlar kişinin eşi, çocukları ya da yakın akrabaları olabiliyor. Taşınmazın tapu kaydı üzerine konan intifa hakkı şerhiyle yapılan intifa hakkının 3 çeşidi bulunuyor. Bunlar şöyle;

1. Sözleşmeden doğan intifa hakkı: Bir mülkiyette hak kazanılmasında olduğu gibi gayrimenkul sahibi ve vekili ile intifa hakkı verilecek kişinin tapu sicil müdürlüklerinde gerçekleştirmiş oldukları sözleşmedir. Bu sözleşme resmi bir senettir. Bu hak, gerçek kişilerde hayat boyu, tüzel kişilerde en çok 100 yıl sürer.

2.Kanuni intifa hakkı: Kanuni intifa hakları tapu kütüğüne tescil edilmemiş olsa bile, durumu bilenlere, soranlara karşı ileri sürülebilir. Tescil edilmiş ise herkese karşı ileri sürülebilir (Medeni Kanun md.795).

Kanuni intifa hakkı kanunda öngörülen intifa haklarıdır. Taşınmaz üzerindeki kanuni intifa hakkı tapu kütüğüne tescil edilmemiş olsa bile, durumu bilenlere karşı ileri sürülebilir. Tescil edilmiş ise herkese karşı ileri sürülebilir. Kanundan intifa hakkı 3 şekilde doğuyor;

a) Mirasta sağ kalan eşin intifa hakkı.

b) Ana babanın velayetleri altındaki küçüğün malları üzerindeki intifa hakkı.

c) Kocanın karısının malları üzerindeki intifa hakkı.

3. Mahkeme kararıyla kurulan intifa hakkı: Mahkeme kararına istinaden kurulacak intifa haklarında kesinleşmiş mahkeme kararı aranır.

İntifa hakkı süresi ne kadardır?

İntifa hakkının süresi en fazla 100 yıldır ve bu hak başkasına devredilebilir bir haktır. Fakat intifa hakkı miras olarak geçemez. Söz konusu hakkın sahibi olan kişinin ölümüne kadar devam eder.  

İntifa hakkı sahibinin hakları

Taşınmazın tapu kaydı üzerine konan şerhle gerçekleştirilen intifa hakkının çeşitleri bulunmakta. İntifa hakkı sahiplerinin ne tür haklara sahip olduğunu da gösteren bu çeşitleri ise şu başlıklar altında toplamak mümkün;

1- Sözleşmeden doğan intifa hakkı

2- Kanuni intifa hakkı

3- Mahkeme kararıyla konulan intifa hakkı.                

3 kategoride değerlendirilen intifa hakkının açılımları ise şöyle;

1-Sözleşmeden doğan intifa hakkı: Taşınmaz sahibi ile intifa hakkı verilecek kişi arasında gerçekleştirilen sözleşmeyi kapsar. Tapu sicil müdürlüklerinde yapılan bu sözleşme ile intifa hakkı gerçek kişilerde ömür boyu devam eder.

2-Kanuni intifa hakkı: Taşınmaz üzerindeki kanuni intifa hakkı tapu kütüğüne tescil edilmemiş olsa bile, durumu bilenlere karşı ileri sürülebilir.

3-Mahkeme kararıyla konulan intifa hakkı: Mahkeme kararıyla konulan intifa haklarında ise kesinleşmiş mahkeme kararı aranır. 

İntifa hakkı sahibinin hakları nelerdir? 

- İntifa hakkı, hak sahibine gayrimenkulden yalnız yararlanma yetkisi verir. 

- İntifa hakkı sahibi, taşınmazın mülkiyetini devretmek dışında her türlü tasarrufu yapabilir. (kiraya verebilir, tadilat yaptırabilir.)

- Gayrimenkul sahibi intifa hakkını devrettikten sonra gayrimenkul sahibi olmasına rağmen malı kullanamaz. 

- Taşınmaza ait emlak vergisi intifa hakkı sahibi tarafından ödenir. 

- İntifa hakkı tapu kütüğüne tecil edilerek kurulur. 

- İntifa hakkı sahibi, bu hakkı başkasına devredemez. Miras yoluyla hak geçmez. 

- Hak sahibine, hakkın konusu şey üzerinde tamamı ile istifade hakkı tanınır. Bu hak sözleşme ile sınırlandırılabilir ya da sözleşme ile aksi kararlaştırılabilir. 

- İntifa hakkı, hem gerçek hem de tüzel kişi lehine de tesis edilebilir.

- İntifa hakkı gerçek kişilerde ölüme kadar, tüzel kişilerde ise 100 yıl geçerli olur. Ölüm ya da 100 yıllık sürenin dolması ile hak sona erer.