İrtifak Hakkı Nedir? Çeşitleri Nelerdir?

İrtifak Hakkı; bir gayrimenkul sahibinin bu yer üzerindeki bir kısım haklarını başkalarına bırakmana denir.

İrtifak Hakkı Nedir?

İrtifak hakkı, bir gayrimenkul üzerine sınırlı olarak konulan ve gayrimenkul hakkı sahibine o sınırlı haktan faydalanabilme hakkı sağlayan bir haktır. Örnek vermek gerekirse, bir taşınmazın yola cephesinin var olmaması durumunda yola çıkabilmesi için diğer bir taşınmazın belli bir bölümünü kullanabilmesi gerekebilir. işte bu durumda geçit irtifakı kullanarak o taşınmaz üzerinde diğer gayrimenkulun sahibinin o yola çıkması sağlanmaktadır. işte bu durumda geçit irtifakı kurulması hali bir irtifak hakkın kurulması anlamına gelmektedir.

İrtifak Hakkı çeşitleri

İrtifak hakları şahsi irtifak hakları ve arzî irtifak hakları olmak üzere ikiye ayrılır.

Şahsi İrtifak Hakları: 

Mülkiyet hakkına sahip bulunmayan bir kişinin lehine kurulan irtifak haklarıdır. Şahsi irtifak haklarında genelde tek bir taşınmaz vardır. Yani, arzi irtifak haklarında olduğu gibi karşılıklı iki taşınmaz söz konusu değildir. Birden çok taşınmaz bu hakkın konusu olsa dahi bunlar karşılıklı değildir. Bu hak şahıs lehine kurulur. Şahsi irtifak hakkında şahıs, gerçek veya tüzel kişi olabilir.

Arzî İrtifak Hakları: 

Arzî irtifak hakları, bir taşınmaz aleyhine başka bir taşınmaz lehine kurulan irtifak çeşididir. (MK.md.779) Bu haklara "Taşınmaz İrtifakı" da denir. Arzî irtifak haklarında karşılıklı iki taşınmaz vardır. Bunlardan lehine irtifak kurulan taşınmaza hakim (yararlanan) taşınmaz, aleyhine irtifak hakkı kurulan taşınmaz ise hadim (yükümlü) taşınmaz denir. Arzî irtifak hakkı, belli bir şahıs lehine değil, belli bir taşınmaz lehine kurulduğu için yararlanan (hakim) taşınmaza sahip olan, irtifak hakkına da sahip olur. Buna karşılık yükümlü taşınmazı sonradan iktisap edenler de bu yükümlülüğe katlanmak zorundadır. Arzî irtifak, lehine kurulduğu taşınmaza bağlanmıştır. Ondan ayrı olarak devredilemez. Taşınmazın devrinde de bu hakkın devrinin istisna (ayrık) tutulması mümkün değildir.

Veraset ilamı ile ilgili detaylar için 'Veraset İlamı Nedir?' konulu yazımızı inceleyebilirsiniz. 

İrtifak Hakkı kazanılması nasıl olur?

-Medeni Kanununun 780 inci maddesinde irtifak hakkının kazanılmasında ve tescilinde, aksi öngörülmüş olmadıkça taşınmaz mülkiyetine ilişkin hükümlerin uygulanacağı belirtilmektedir.
-Taşınmazlar üzerinde mülkiyet hakkının kazanılması genel olarak "aslen" ve "devren" olmak üzere iki şekilde olmaktadır.

Tapu iptal ve tescil davası detayları için 'Tapu İptal ve Tescil Davası Nedir?' konulu yazımızı inceleyebilirsiniz. 

İrtifak Hakkı devri nasıl olur?

İntifa ve oturma hakkı dışındaki (MK. md.797 ve 823) irtifak hakları başkalarına devir ve mirasçılarına intikal kabiliyeti olan ayni haklardır. Yalnız kaynak ve üst hakkında aksi kararlaştırılmış olmadıkça başkalarına temliki ve mirasçılara intikali mümkün iken (MK. md. 826 ve 837), diğer irtifaklarda ise, açıkça kararlaştırılmış olmadıkça başkalarına devir ve mirasçılara intikali (MK. md. 838) mümkün değildir.

İrtifak Hakkı nasıl sonlanır?

-Terkin ile Sona Erme
-Yüklü veya Yararlanan Taşınmazın Yok Olması
-Sürenin Sona Ermesi
-Yararlanan ve Yükümlü Taşınmazın Aynı Kişiye Ait Olması
-Mahkeme Kararı ile Sona Erme
-Yüklü Taşınmazın Kamulaştırılması